Αστρονόμοι του Πανεπιστημίου του Κάλγκαρι αποκάλυψαν κάτι απρόσμενο στον Γαλαξία μας: μία δραματική μαγνητική αντιστροφή που εκτείνεται διαγώνια μέσα στον Βραχίονα του Τοξότη — την εντόπισαν χάρη στον πιο λεπτομερή χάρτη μαγνητικού πεδίου που έχει ποτέ φτιαχτεί για τον Γαλαξία μας.
📖 Διαβάστε περισσότερα: Έχουν Όλοι οι Γαλαξίες Υπερμεγέθη Μαύρη Τρύπα στο Κέντρο;
Το Αόρατο Σκαλωσιά του Γαλαξία
Το μαγνητικό πεδίο του Γαλαξία είναι αόρατο στο ανθρώπινο μάτι, αλλά είναι θεμελιώδες για τη δομή και τη σταθερότητά του. Αν δεν υπήρχε, η βαρύτητα θα συμπίεζε τα νέφη αερίου, τα άστρα και ολόκληρους γαλαξιακούς βραχίονες σε μικρότερες υποδομές.
«Χωρίς μαγνητικό πεδίο, ο γαλαξίας θα κατέρρεε από μόνος του λόγω της βαρύτητας. Πρέπει να γνωρίζουμε πώς μοιάζει σήμερα το μαγνητικό πεδίο του γαλαξία, ώστε να μπορούμε να δημιουργήσουμε ακριβή μοντέλα που προβλέπουν πώς θα εξελιχθεί.»
— Dr. Jo-Anne Brown, PhD, Καθηγήτρια Αστρονομίας, Πανεπιστήμιο ΚάλγκαριΝέα Ραδιοτηλεσκοπική Χαρτογράφηση: GMIMS
Τον Φεβρουάριο του 2026, η ομάδα της Brown δημοσίευσε δύο νέες μελέτες στο The Astrophysical Journal (DOI: 10.3847/1538-4357/ae28d1) και το The Astrophysical Journal Supplement Series (DOI: 10.3847/1538-4365/ae2471).
📖 Διαβάστε περισσότερα: Magnetars: Τι Παθαίνεις αν τα Πλησιάσεις;
Για τη συλλογή δεδομένων, η ομάδα χρησιμοποίησε ένα νέο ραδιοτηλεσκόπιο στο Dominion Radio Astrophysical Observatory (DRAO) στη Βρετανική Κολομβία, Καναδάς — εγκατάσταση του National Research Council Canada. Το όργανο τους επέτρεψε να σαρώσουν τον βόρειο ουρανό σε πολλαπλές ραδιοσυχνότητες, αποκαλύπτοντας άνευ προηγουμένου λεπτομέρειες για τη δομή του μαγνητικού πεδίου.
Τα δεδομένα συλλέχθηκαν ως μέρος του Global Magneto-Ionic Medium Survey (GMIMS) — μιας διεθνούς προσπάθειας χαρτογράφησης του μαγνητικού πεδίου του Γαλαξία.
Περιστροφή Faraday: Το «Ραδιοτηλεσκοπικό Ραβδί στο Νερό»
Για να ανιχνεύσουν το μαγνητικό πεδίο, οι ερευνητές μέτρησαν ένα φαινόμενο γνωστό ως περιστροφή Faraday. Αυτό συμβαίνει όταν ραδιοκύματα περνούν μέσα από περιοχές γεμάτες ηλεκτρόνια και μαγνητικά πεδία — τα κύματα στρέφουν ελαφρώς κατά τη διάδοσή τους.
«Μπορείτε να το σκεφτείτε σαν τη διάθλαση. Ένα άχυρο σε ένα ποτήρι νερό φαίνεται λυγισμένο λόγω του τρόπου με τον οποίο το φως αλληλεπιδρά με την ύλη. Η περιστροφή Faraday είναι παρόμοια έννοια, αλλά είναι ηλεκτρόνια και μαγνητικά πεδία στο διάστημα που αλληλεπιδρούν με ραδιοκύματα.»
📖 Διαβάστε περισσότερα: Το Παράδοξο της Ανδρομέδας: Βλέπουμε το Παρελθόν
— Rebecca Booth, Υποψήφια Διδάκτορας, Πανεπιστήμιο ΚάλγκαριΗ Εκπληκτική Ανακάλυψη: Διαγώνια Αντιστροφή
Αναλύοντας αυτές τις λεπτές μεταβολές στα ραδιοσήματα, η ομάδα χαρτογράφησε το μαγνητικό πεδίο σε τεράστια τμήματα του Γαλαξία — και εντόπισε κάτι εκπληκτικό.
Το συνολικό μαγνητικό πεδίο του Γαλαξία ρέει δεξιόστροφα (ως προς κάποιον που βλέπει τον Γαλαξία από ψηλά). Αλλά στον Βραχίονα του Τοξότη — έναν από τους μεγάλους γαλαξιακούς βραχίονες — το πεδίο ρέει αριστερόστροφα. Η αντιστροφή αυτή ήταν γνωστή εδώ και καιρό, αλλά κανείς δεν ήξερε πώς γίνεται η μετάβαση.
Η Dr. Ordog ανακάλυψε τα δεδομένα που έδωσαν τελικά την απάντηση — και η Brown θυμάται τη στιγμή: «Μια μέρα η Anna έφερε κάποια δεδομένα, και εγώ είπα: "Ω.Μ.Θ., η αντιστροφή είναι διαγώνια!"»
Η Booth χρησιμοποίησε στη συνέχεια το νέο σύνολο δεδομένων για να κατασκευάσει ένα τρισδιάστατο μοντέλο της αντιστροφής — αποδεικνύοντας ότι η μετάβαση από δεξιόστροφη σε αριστερόστροφη ροή γίνεται διαγώνια ως προς τον γαλαξιακό άξονα.
📖 Διαβάστε περισσότερα: Τι Είναι ένα Νεφέλωμα; Τύποι & Εκπληκτικές Εικόνες
Τι Σημαίνει Αυτό για την Αστρονομία;
Αυτή η ανακάλυψη έχει σημαντικές συνέπειες:
- Βελτιωμένα μοντέλα γαλαξίας: Η διαγώνια δομή δίνει νέες πληροφορίες για τον τρόπο σχηματισμού και εξέλιξης των μαγνητικών πεδίων σε σπιράλ γαλαξίες
- Κατανόηση σχηματισμού άστρων: Τα μαγνητικά πεδία επηρεάζουν τον ρυθμό σχηματισμού νέων άστρων — εάν το πεδίο έχει γεωμετρία που δεν καταλαβαίναμε, τα μοντέλα μας χρειάζονται αναθεώρηση
- Κοσμική ακτινοβολία: Τα μαγνητικά πεδία ελέγχουν επίσης τις τροχιές υψηλοενεργειακών σωματιδίων (κοσμικές ακτίνες) που διαπερνούν τον γαλαξία
Ελεύθερα Διαθέσιμο Σύνολο Δεδομένων
Εκτός από τα επιστημονικά αποτελέσματα, η ομάδα παρουσίασε επίσης ένα πλήρες σύνολο δεδομένων που αστρονόμοι σε όλο τον κόσμο μπορούν να χρησιμοποιήσουν για δικές τους έρευνες — μαζί με ένα νέο μοντέλο σχεδιασμένο να βελτιώνει την κατανόηση του τρόπου ανάπτυξης του μαγνητικού πεδίου του Γαλαξία διαχρονικά.
«Η ευρεία κάλυψη πραγματικά σου επιτρέπει να φτάσεις στις λεπτομέρειες σχετικά με τη δομή του μαγνητικού πεδίου» τόνισε η Dr. Ordog.
Σύνοψη Ευρημάτων
- Νέος λεπτομερής χάρτης του μαγνητικού πεδίου του Γαλαξία, με δεδομένα GMIMS/DRAO
- Συνολικό μαγνητικό πεδίο: δεξιόστροφο — αλλά στον Βραχίονα του Τοξότη: αριστερόστροφο
- Νέο εύρημα: η μετάβαση μεταξύ των δύο κατευθύνσεων είναι διαγώνια (όχι ακτινωτή ή παράλληλη)
- Τρισδιάστατο μοντέλο της αντιστροφής κατασκευάστηκε από Rebecca Booth (PhD candidate)
- Μετρήθηκε μέσω περιστροφής Faraday σε πολλαπλές ραδιοσυχνότητες (350–1030 MHz)
- Ελεύθερο σύνολο δεδομένων + νέο μοντέλο εξέλιξης μαγνητικού πεδίου Γαλαξία
- Πηγή: Πανεπιστήμιο Κάλγκαρι, Φεβ. 24, 2026 — ApJ + ApJS
