Το μεγαλύτερο μυστήριο της αεροπορίας: Η εξαφάνιση της Amelia Earhart το 1937

Στις 2 Ιουλίου 1937, ένα αεροσκάφος Lockheed Electra 10E εξαφανίστηκε πάνω από τον κεντρικό Ειρηνικό Ωκεανό, σε μία από τις πιο απομονωμένες περιοχές του πλανήτη. Μέσα σε αυτό βρισκόταν η Amelia Earhart — η πιο διάσημη γυναίκα πιλότος στον κόσμο — και ο πλοηγός της Fred Noonan. Ποτέ δεν βρέθηκαν. Σχεδόν 90 χρόνια αργότερα, η μοίρα τους παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της αεροπορίας.

📖 Διαβάστε περισσότερα: Η ψεύτικη Αναστασία Ρομανόφ

Η Amelia Mary Earhart γεννήθηκε στις 24 Ιουλίου 1897 στο Atchison του Kansas. Μεγάλωσε σε μια εποχή όπου οι γυναίκες δεν ψήφιζαν — πόσο μάλλον δεν πετούσαν αεροπλάνα. Ο πατέρας της ήταν αλκοολικός και η οικογένεια μετακόμιζε συχνά. Η Amelia και η αδελφή της Muriel μεγάλωσαν σε αστάθεια — αλλά η Amelia μετέτρεπε κάθε αναταραχή σε ελευθερία. Παιδί, κυνηγούσε αρουραίους, σκαρφάλωνε σε δέντρα και ήταν γνωστή στη γειτονιά ως «το κορίτσι που κάνει ό,τι κάνουν τα αγόρια».

Στα 10 της, είδε ένα αεροπλάνο για πρώτη φορά σε μια έκθεση του Iowa. Δεν εντυπωσιάστηκε — «ήταν απλώς ένα πράγμα από σύρμα και σκουριά», είπε αργότερα. Αλλά στα 23 της, σε μια αεροπορική επίδειξη στο Long Beach της Καλιφόρνιας, κάτι άλλαξε. «Μόλις απογειωθήκαμε 60 μέτρα, ήξερα ότι έπρεπε να μάθω να πετάω».

Πήρε τα πρώτα μαθήματα πτήσης από την Neta Snook — μία από τις λίγες γυναίκες πιλότους εκείνης της εποχής. Μέσα σε 6 μήνες, αγόρασε το δικό της αεροπλάνο — ένα κίτρινο δίπτερο Kinner Airster που ονόμασε «The Canary». Για να το πληρώσει, δούλεψε ως οδηγός φορτηγού, φωτογράφος και υπάλληλος τηλεφωνικής εταιρείας.

Τον Ιούνιο του 1928, η Earhart έγινε η πρώτη γυναίκα που διέσχισε τον Ατλαντικό αεροπορικώς — αν και ως επιβάτης, όχι ως πιλότος. Ο Τύπος την αποκάλεσε «Lady Lindy» (σε αναλογία με τον Charles Lindbergh). Εκείνη μισούσε τον τίτλο.

Τέσσερα χρόνια αργότερα, στις 20 Μαΐου 1932, η Earhart απογειώθηκε μόνη της από τη Newfoundland. 14 ώρες και 56 λεπτά αργότερα, προσγειώθηκε σε ένα λιβάδι στη Βόρεια Ιρλανδία. Ένας αγρότης τη ρώτησε: «Πετάξατε μακριά;» Εκείνη απάντησε: «Από την Αμερική».

Έγινε η πρώτη γυναίκα — και ο δεύτερος άνθρωπος μετά τον Lindbergh — που διέσχισε μόνη τον Ατλαντικό. Η πτήση δεν ήταν εύκολη: αντιμετώπισε παγωμένους ανέμους, μηχανικά προβλήματα στον υψομετρικό δείκτη και πυκνή ομίχλη που την ανάγκασε να πετάξει σχεδόν τυφλά τις τελευταίες ώρες. Ο πρόεδρος Hoover της απένειμε το Distinguished Flying Cross — ήταν η πρώτη γυναίκα που το έλαβε ποτέ. Ο κόσμος τη λάτρεψε, και η Earhart έγινε σύμβολο μιας νέας εποχής.

Μετά τον Ατλαντικό, η Earhart συνέχισε να σπάει ρεκόρ — πρώτη που πέταξε μόνη από τη Χαβάη στην Καλιφόρνια (1935), πρώτη από το Λος Άντζελες στο Μεξικό (1935), πρώτη που πέταξε μόνη πάνω από τον Ειρηνικό. Αλλά ήθελε κάτι μεγαλύτερο: τον πλήρη γύρο της Γης στον ισημερινό — τη μεγαλύτερη δυνατή διαδρομή.

📖 Διαβάστε περισσότερα: Οι 3 φαροφύλακες που εξαφανίστηκαν μυστηριωδώς

Η διαδρομή θα ήταν 29.000 μίλια — η μεγαλύτερη αεροπορική διαδρομή που είχε επιχειρηθεί ποτέ από γυναίκα πιλότο. Θα πετούσε ένα ολοκαίνουριο Lockheed Electra 10E — ένα δικινητήριο αεροπλάνο εξοπλισμένο με πρόσθετα ρεζερβουάρ καυσίμων που αντικατέστησαν τα πίσω καθίσματα. Ο πλοηγός της θα ήταν ο Fred Noonan — ένας εξαιρετικός στη θαλάσσια πλοήγηση, πρώην πλοηγός της Pan American Airways, αλλά με φήμη αλκοολικού που του είχε κοστίσει τη δουλειά του. Αρκετοί πίστευαν ότι ήταν λάθος επιλογή για μια αποστολή τέτοιας κρισιμότητας.

Μια πρώτη απόπειρα τον Μάρτιο του 1937 (από δυτικά προς ανατολικά) κατέληξε σε ατύχημα στο αεροδρόμιο της Χονολουλού — το αεροπλάνο υπέστη σοβαρές ζημιές στην απογείωση. Η Earhart αρνήθηκε να τα παρατήσει.

Στις 1 Ιουνίου 1937, η Earhart και ο Noonan απογειώθηκαν από το Miami — αυτή τη φορά προς τα ανατολικά. Πέρασαν από τη Νότια Αμερική, την Αφρική, την Ινδία, τη Νοτιοανατολική Ασία. Μέχρι τις 29 Ιουνίου, είχαν καλύψει 22.000 μίλια. Απέμεναν 7.000.

Στις 2 Ιουλίου, απογειώθηκαν από το Lae της Νέας Γουινέας. Προορισμός: το νησί Howland — μια λωρίδα γης 1,5 × 0,5 χιλιόμετρα, χαμένη στη μέση του Ειρηνικού. Η Ακτοφυλακή των ΗΠΑ είχε στείλει το πλοίο USCGC Itasca δίπλα στο Howland για να λειτουργεί ως ραδιοφάρος.

Αλλά η επικοινωνία ήταν προβληματική από την αρχή. Πριν την αναχώρηση, η Earhart είχε αφήσει πίσω τη μακρά κεραία Morse της, θεωρώντας την υπερβολικά βαρύ εξοπλισμό — μια απόφαση που πολλοί αναλυτές θεωρούν μοιραίο λάθος. Χωρίς αυτή, η δυνατότητά της να λαμβάνει σήματα χαμηλής συχνότητας ήταν σοβαρά περιορισμένη. Η Earhart δεν φαινόταν να λαμβάνει τα σήματα του Itasca. Το πλήρωμα του Itasca προσπαθούσε απεγνωσμένα να επικοινωνήσει σε διάφορες συχνότητες, αλλά η Earhart δεν απαντούσε στα δικά τους μηνύματα. Ήταν σαν να μιλούσε μόνο αυτή και κανείς δεν άκουγε. Στις 7:42 π.μ. (τοπική ώρα), μετέδωσε: «Πρέπει να είμαστε πάνω σας αλλά δεν σας βλέπουμε... τα καύσιμα τελειώνουν...».

Ο πρόεδρος Roosevelt διέταξε αμέσως τη μεγαλύτερη ναυτική και εναέρια αναζήτηση που είχε γίνει ποτέ μέχρι τότε. 9 πλοία και 66 αεροσκάφη σάρωσαν 250.000 τετραγωνικά μίλια ωκεανού — μια έκταση μεγαλύτερη από τη Γαλλία. Στο αποκορύφωμα της αναζήτησης, το αεροπλανοφόρο USS Lexington αναπτύχθηκε στην περιοχή με 62 αεροσκάφη αναγνώρισης.

Τίποτα. Ούτε συντρίμμια, ούτε κηλίδα λαδιού, ούτε σωσίβια. Μετά από 16 ημέρες και κόστος 4 εκατομμυρίων δολαρίων (σημερινή αξία 80+ εκατομμύρια), η αναζήτηση τερματίστηκε. Ήταν η πιο ακριβή επιχείρηση αναζήτησης που είχε διατάξει ποτέ η αμερικανική κυβέρνηση για ένα ιδιωτικό πρόσωπο. Στις 5 Ιανουαρίου 1939, η Earhart κηρύχτηκε νεκρή.

Θεωρία 1 — Βυθίστηκε στον Ειρηνικό: Η πιο απλή εξήγηση. Το καύσιμο τελείωσε, το αεροπλάνο έπεσε στη θάλασσα και βυθίστηκε σε βάθη 5.000+ μέτρων. Τα σύγχρονα σόναρ ψάχνουν ακόμα τον βυθό γύρω από το Howland.

📖 Διαβάστε περισσότερα: Η οικογένεια που εξαφανίστηκε ενώ το σπίτι έμεινε άθικτο

Θεωρία 2 — Νήσος Nikumaroro (Gardner): Το 1940, βρέθηκαν οστά σε αυτό το ακατοίκητο νησί, 560 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά του Howland. Ένας Βρετανός γιατρός τα εξέτασε και αποφάνθηκε ότι ανήκαν σε άνδρα. Τα οστά χάθηκαν. Σύγχρονες μελέτες (2018) πιστεύουν ότι ήταν γυναικεία — και ταίριαζαν στα χαρακτηριστικά της Earhart. Επιπλέον, η οργάνωση TIGHAR (The International Group for Historic Aircraft Recovery) βρήκε στο νησί υπολείμματα πυράς, θραύσματα αλουμινίου που ταιριάζουν με το Electra, ένα βάζο κρέμας αντιφλεγμονής (ίδια μάρκα που χρησιμοποιούσε η Earhart) και κόκαλα χελώνας — σημάδια ότι κάποιος είχε ζήσει εκεί για εβδομάδες.

Θεωρία 3 — Αιχμαλωσία από τους Ιάπωνες: Κάποιοι πιστεύουν ότι η Earhart προσγειώθηκε στα κατεχόμενα από την Ιαπωνία νησιά Marshall ή Σαϊπάν, συνελήφθη ως κατάσκοπος και πέθανε σε αιχμαλωσία. Υπήρχαν μαρτυρίες ντόπιων — κάτοικοι των νησιών Marshall ισχυρίστηκαν ότι είδαν αμερικανίδα πιλότο να συλλαμβάνεται από Ιάπωνες στρατιώτες — αλλά κανένα ξεκάθαρο στοιχείο.

Θεωρία 4 — Μυστική αποστολή κατασκοπείας: Η πιο «συνωμοσιολογική» εκδοχή. Λέει ότι η Earhart πετούσε για λογαριασμό της κυβέρνησης Roosevelt, παρακολουθώντας ιαπωνικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στον Ειρηνικό. Δεν υπάρχει κανένα αποδεικτικό στοιχείο. Ωστόσο, η θεωρία παραμένει δημοφιλής στη λαϊκή κουλτούρα και έχει εμπνεύσει βιβλία και ντοκιμαντέρ.

Τον Ιανουάριο 2024, η εταιρεία Deep Sea Vision ανακοίνωσε ότι εντόπισε μια ύποπτη μορφή στον βυθό του Ειρηνικού — σε βάθος 5.000 μέτρων, κοντά στο νησί Howland — χρησιμοποιώντας υποβρύχια σόναρ. Η μορφή μοιάζει με ένα αεροπλάνο. Ο Tony Romeo, ιδρυτής της Deep Sea Vision, δήλωσε ότι σχεδιάζει αποστολή με ROV (τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο) για να επαληθεύσει το εύρημα. Αν είναι πράγματι το Electra, θα λύσει ένα μυστήριο σχεδόν 87 χρόνων.

Αλλά ακόμα και αν ποτέ δεν βρεθεί, η Amelia Earhart έχει ήδη νικήσει τον χρόνο. 39 χρόνια ζωής της ήταν αρκετά για να αλλάξει τον τρόπο που ο κόσμος βλέπει τις γυναίκες — στον αέρα, στη γη, και παντού.