Ada Blackjack: Η απίστευτη ιστορία επιβίωσης στο παγωμένο νησί Wrangel

Η Ada Delutuk γεννήθηκε στις 10 Μαΐου 1898, στο Spruce Creek — ένα απομακρυσμένο χωριό κοντά στο Solomon της Αλάσκας. Ο πατέρας της πέθανε από δηλητηρίαση τροφής όταν ήταν 8 ετών. Η μητέρα της έστειλε αυτήν και την αδελφή της, Rita, σε μεθοδιστικό σχολείο ιεραποστολών στο Nome. Εκεί έμαθε αγγλικά, ανάγνωση, και κυρίως: ράψιμο.

Στα 16 παντρεύτηκε τον Jack Blackjack, κυνηγό και οδηγό σκυλοέλκηθρων. Απέκτησαν τρία παιδιά — μόνο ένα επέζησε: ο Bennett. Ο Jack την κακοποιούσε και τελικά την εγκατέλειψε. Η Ada πήρε τον Bennett και περπάτησε 64 χιλιόμετρα μέχρι το Nome. Εκεί καθάριζε σπίτια και έραβε ρούχα για μεταλλωρύχους, αλλά τα λεφτά δεν έφταναν. Ο Bennett είχε φυματίωση και χρειαζόταν ιατρική φροντίδα. Η Ada αναγκάστηκε να τον τοποθετήσει στο Jesse Lee Home for Children — ένα ίδρυμα που μπορούσε να τον φροντίσει. Αλλά τα χρήματα ήταν ο μόνος τρόπος να τον πάρει πίσω.

Ο Vilhjalmur Stefansson ήταν Καναδός εξερευνητής με μεγάλες φιλοδοξίες. Πίστευε ότι η Αρκτική μπορούσε να κατοικηθεί — και ήθελε να αποδείξει ότι ο Καναδάς μπορούσε να διεκδικήσει εδάφη εκεί. Οργάνωσε μια αποστολή στο νησί Wrangel, περίπου 145 χιλιόμετρα βόρεια της Σιβηρίας. Αλλά ο ίδιος δεν πήγε ποτέ — έμεινε πίσω «για χρηματοδότηση.»

Η ομάδα αποτελούνταν από τέσσερις νεαρούς: τον Καναδό Allan Crawford (επικεφαλής), και τους Αμερικανούς Lorne Knight, Fred Maurer και Milton Galle. Ο Maurer είχε ήδη περάσει 8 μήνες στο νησί Wrangel το 1914, μετά το ναυάγιο του Karluk — ήξερε τι τους περίμενε. Πέμπτο μέλος: η Ada, που είχε προσληφθεί ως μαγείρισσα και ράπτρια. Είχαν πει στην Ada ότι θα υπήρχαν κι άλλοι ιθαγενείς στην ομάδα. Ψέματα. Ήταν η μόνη.

Στις 15 Σεπτεμβρίου 1921, η ομάδα αποβιβάστηκε στο νησί Wrangel με τρόφιμα για 6 μήνες. Ο Stefansson υποσχέθηκε ότι πλοίο ανεφοδιασμού θα έρθει το επόμενο καλοκαίρι. Δεν ήρθε ποτέ.

Τον πρώτο χειμώνα, τα πράγματα ήταν δύσκολα αλλά διαχειρίσιμα. Κυνηγούσαν πολικές αρκούδες, φώκιες και πτηνά. Είχαν μια γάτα — τη Victoria — συντροφιά στην αποστολή. Αλλά μετά τον πρώτο χρόνο τα τρόφιμα τελείωσαν γρηγορότερα από ό,τι περίμεναν. Το πλοίο δεν ερχόταν. Ο δεύτερος χειμώνας ήταν αβάσταχτος. Ο Knight αρρώστησε βαριά από σκορβούτο. Η κατάσταση έγινε κρίσιμη.

Στις 28 Ιανουαρίου 1923, τρεις από τους τέσσερις άνδρες — Crawford, Galle και Maurer — αποφάσισαν να περπατήσουν πάνω στον παγωμένο ωκεανό, διασχίζοντας τη θάλασσα Τσούκτσι μέχρι τη Σιβηρία. Η απόσταση: περίπου 145 χιλιόμετρα παγωμένης θάλασσας. Πήραν τα λίγα εφόδια που είχαν απομείνει. Τους αποχαιρέτησαν ένα πρωί — η Ada, ο άρρωστος Knight, και η γάτα Victoria.

Δεν τους ξαναείδαν. Κανείς δεν ξέρει τι ακριβώς τους συνέβη. Πιθανότατα ο πάγος έσπασε κάτω από τα πόδια τους, ή χάθηκαν στη χιονοθύελλα. Τα σώματά τους δεν βρέθηκαν ποτέ. Στο νησί έμειναν η Ada, ο ετοιμοθάνατος Knight — και η Victoria.

Η Ada φρόντισε τον Knight για πέντε ολόκληρους μήνες. Τον τάιζε, τον στέγαζε, μάζευε χιόνι για νερό. Ο Knight υπέφερε φρικτά — τα δόντια του έπεφταν, οι αρθρώσεις του πρήζονταν, δεν μπορούσε να σταθεί. Η Ada, που δεν είχε ιατρικές γνώσεις, τα έδινε όλα για να τον κρατήσει ζωντανό.

Στις 23 Ιουνίου 1923, ο Lorne Knight πέθανε. Η Ada ήταν πλέον εντελώς μόνη — μαζί με τη γάτα Victoria — σε ένα παγωμένο νησί, πάνω από 145 χιλιόμετρα από τη Σιβηρία. Ήταν 25 ετών. Στο ημερολόγιό της, δύο μήνες νωρίτερα, είχε γράψει κάτι που πάγωνε το αίμα:

Η Ada δεν ήξερε να κυνηγάει. Δεν ήξερε να παγιδεύει. Δεν ήξερε πώς να στήνει παγίδες για πουλιά ή αλεπούδες. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, ήξερε δύο πράγματα: ράψιμο και μαγείρεμα. Αλλά τώρα χρειαζόταν πολλά περισσότερα.

Έμαθε μόνη, με δοκιμή και λάθος. Κατασκεύασε μια πλατφόρμα παρατήρησης πάνω σε ξύλινα κιβώτια για να βλέπει αν πλησιάζουν πολικές αρκούδες. Έμαθε να πυροβολεί — αν και στην αρχή δεν μπορούσε καν να σηκώσει το τουφέκι. Κυνηγούσε αλεπούδες, έφτιαχνε βάρκες, έραβε πάρκα από δέρμα ταράνδου. Κρατούσε ημερολόγιο — χρονικό για κάθε μέρα. Οι καταγραφές της δείχνουν γυναίκα που αρνιόταν να πεθάνει.

Η Victoria, η γάτα της αποστολής, ήταν η μόνη της συντροφιά. Η Ada τη φρόντιζε όπως φρόντιζε τον εαυτό της — μοιράζονταν ψάρια, φώκια, ό,τι κατάφερνε να βρει. Ένα ζώο κι ένας άνθρωπος, μόνοι στο τέλος του κόσμου.

Η μεγαλύτερη απειλή δεν ήταν η πείνα ή το κρύο — ήταν οι πολικές αρκούδες. Το νησί Wrangel ήταν γεμάτο από αυτές — σήμερα θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα μαιευτήρια πολικών αρκούδων στον κόσμο. Η Ada, που ζύγιζε λιγότερο από 50 κιλά, έπρεπε να τις αντιμετωπίσει μόνη.

Σε μια καταγραφή στο ημερολόγιό της γράφει: «Μια αρκούδα ήρθε κοντά στη σκηνή. Πυροβόλησα στον αέρα. Έφυγε. Τα χέρια μου τρέμουν ακόμα.» Σε άλλη: «Ξύπνησα και μια αρκούδα ήταν 10 μέτρα μακριά. Δεν κουνήθηκα. Με κοίταξε και έφυγε.» Αυτό ήταν η καθημερινότητά της: ύπνος, αγρύπνια, κυνήγι, φόβος — κι η ελπίδα ότι κάποιο πλοίο θα εμφανιστεί.

Η πλατφόρμα παρατήρησης που είχε χτίσει πάνω σε ξύλινα κιβώτια ήταν το μόνο της πλεονέκτημα. Από εκεί μπορούσε να δει αρκούδες να πλησιάζουν πριν φτάσουν πολύ κοντά. Τις νύχτες που ο αέρας φυσούσε δυνατά κι έσβηνε κάθε ήχο, η Ada κοιμόταν με το τουφέκι δίπλα της — πάντα γεμάτο, πάντα έτοιμο. Δεν είχε βοήθεια. Δεν είχε εφεδρικό σχέδιο. Είχε μόνο τον εαυτό της.

Στις 19 Αυγούστου 1923 — σχεδόν δύο ολόκληρα χρόνια μετά την αποβίβαση — ένα πλοίο εμφανίστηκε στον ορίζοντα. Ο Harold Noice, πρώην συνεργάτης του Stefansson, βρήκε την Ada ζωντανή. Ήταν αδύνατη, εξαντλημένη, αλλά ζούσε. Μαζί της ήταν και η Victoria.

Οι τρεις άνδρες που είχαν φύγει για τη Σιβηρία τον Ιανουάριο δεν βρέθηκαν ποτέ. Ο Knight ήταν θαμμένος στο νησί. Η Ada ήταν η μόνη επιζώσα. Εφημερίδες την αποκάλεσαν «τη γυναίκα Ροβινσώνα Κρούσο» — αλλά η Ada δεν είδε ποτέ τον εαυτό της έτσι. Αυτή απλά ήθελε να γυρίσει σπίτι.

Η Ada επέστρεψε στο Nome της Αλάσκας. Αντί να γίνει ηρωίδα, αντιμετώπισε κριτική — κάποιοι την κατηγόρησαν ότι δεν φρόντισε αρκετά τον Knight. Ο διασώστης της, Harold Noice, και ο Stefansson — που δεν έστειλε ποτέ πλοίο ανεφοδιασμού — προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν την ιστορία της. Γράφτηκαν βιβλία χωρίς τη συγκατάθεσή της. Η Ada δεν πήρε σχεδόν τίποτα — μόνο τον μισθό αποστολής και λίγα εκατοντάδες δολάρια από τις γούνες που είχε παγιδεύσει στο νησί.

Η Ada μίσησε τον τσίρκο των μέσων ενημέρωσης. Πήρε τα λεφτά που είχε, πήρε τον Bennett, και ταξίδεψε στο Seattle για να θεραπεύσει τη φυματίωσή του. Ξαναπαντρεύτηκε αργότερα, απέκτησε ακόμα ένα γιο — τον Billy — και τελικά γύρισε στην Αρκτική, μακριά από τα φώτα.

Πέθανε στις 29 Μαΐου 1983, σε ηλικία 85 ετών, στο Pioneer Home στο Palmer της Αλάσκας — ένα κρατικό ίδρυμα ηλικιωμένων. Θάφτηκε στο Anchorage. Στην ταφόπλακά της γράφει: «Ηρωίδα — Αποστολή νησιού Wrangel.»

Στις αρχές του 21ου αιώνα, η ιστορία της Ada αναβίωσε. Η συγγραφέας Jennifer Niven δημοσίευσε το βιβλίο «Ada Blackjack: A True Story of Survival in the Arctic» το 2003, αποκαθιστώντας τη μνήμη της. Οι New York Times τη συμπεριέλαβαν στη στήλη «Overlooked No More» τον Δεκέμβριο του 2023 — ένας αφιερωματικός νεκρολογία για ανθρώπους που αγνοήθηκαν όσο ζούσαν.

Σήμερα, η Ada θεωρείται μία από τις πιο αξιοσημείωτες ιστορίες επιβίωσης στην ιστορία — μια γυναίκα χωρίς εκπαίδευση, χωρίς εξοπλισμό, χωρίς γνώσεις κυνηγιού, που κατάφερε ό,τι εκπαιδευμένοι άνδρες εξερευνητές δεν μπόρεσαν. Ο Stefansson δεν αντιμετώπισε ποτέ κατηγορίες. Τα τρία σώματα δεν βρέθηκαν ποτέ.

Το νησί Wrangel υπάρχει ακόμα — απομονωμένο, παγωμένο, κατοικημένο μόνο από πολικές αρκούδες και θαλασσοπούλια. Αλλά κάπου εκεί, για σχεδόν δύο χρόνια, μια γυναίκα 50 κιλών με ένα τουφέκι που δεν μπορούσε να σηκώσει αποφάσισε ότι δεν θα πεθάνει. Η Ada δεν ζήτησε ποτέ αναγνώριση — ήθελε μόνο να γυρίσει στον γιο της. Και γύρισε.